قاتل خاموش

سارا بی سر و صدا در اتاق انتظار مطب پزشک نشست. او اخیراً علائم عجیبی مشاهده کرده بود، اما مطمئن بود که مشکلی جدی وجود ندارد ولی ناگهان بدون تغییری در رژیم غذایی، اضافه وزن پیدا کرده بود. سارا احساس خستگی مفرط میکرد. او دائماً تشنه بود و احتیاج داشت که بیشتر از حد معمول آب بنوشد و از این رو، باید بطور مکرر به توالت میرفت. چند ماه پس از این علائم عجیب، تصمیم گرفت نزد پزشک برود تا داروئی تجویز نماید که نگرانی او را کاهش دهد. ولی تشخیص پزشک کاملاً غیر منتظره بود.
پزشک پس از تکمیل چند آزمایش، به او گفت، ”متاسفانه به بیماری قند مبتلا هستی.“

قاتل خاموش

بیماری قند در حال حاضر یکی از بیماریهای غیر واگیردار است که به سرعت در منطقه خاور میانه و شمال آفریقا رو به افزایش است. در این منطقه، از هر ۱۰ نفر بزرگسال، یک نفر بیماری قند دارد و انتظار میرود این تعداد بیشتر بشود. بین سال های ۱۹۹۰ و ۲۰۱۰، منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا افزایشی ۸۷ در صدی در زمینه بیماری قند داشته است! تشخیص بیماری قند که اغلب قاتل خاموش خوانده می شود، دشوار است زیرا بسیاری از مردم علائم آن را جدی نمی گیرند. بر اساس یک نظر سنجی که در ده کشور خاورمیانه و شمال آفریقا انجام شد ۷۴ درصد از مردمی که خطر ابتلا به بیماری قند داشتند هرگز نمیدانستند که با خطر بیماری قاتل خاموش مواجه هستند.
سارا نمونه کسی است که هیچ گاه انتظار نداشت که علائم به نظر جزئی ، نشانه های یک بیماری جدی باشند. اما بیماری قند دقیقا چیست؟ علائم آن چیست و چگونه می توانید از آن جلوگیری کنید؟

دیابت – بیماری قند

به منظور درک نحوه کار دیابت، ابتدا باید نقش انسولین را در بدن درک کنیم. در هنگام خوردن غذا ، دستگاه گوارش غذا را به گلوکز تبدیل میکند. گلوکز نوعی شکر است که بعنوان انرژی میسوزد درست مانند سوخت اتومبیل. سلول های بدن سیستم خاص شیر یکطرفه دارد که مواد غذایی مانند گلوکز را به داخل راه می دهند و مزاحمان خطرناک مانند ویروس ها را به داخل راه نمی دهند.
انسولین ماده ای است که توسط لوزالمعده تولید می شود. عملکرد انسولین مانند کلیدی است که درب سلول را باز کرده و گلوکز را به داخل راه می دهد. هنگامی که یک فرد به بیماری قند دچار می شود، در این فرایند اختلال ایجاد می شود که می تواند در دو حالت مختلف بروز کند: دیابت نوع ۱ و ٢.

دیابت نوع ۱

هنگامی که بدن تصادفا انسولین موجود در رگ های خونی را با متجاوزان بیگانه مانند باکتری ها و یا ویروس ها اشتباه می گیرد، دیابت نوع ۱ بوجود می آید. در نتیجه سیستم ایمنی بدن در واقع انسولین را پیش از آنکه بتواند کار خود را انجام دهد، نابود می کند. از آن جایی که گلوکز کلیدی برای ورود به سلول ها ندارد، بدن عینا به دلیل کمبود مواد غذایی احساس گرسنگی می کند حتی با وجود اینکه غذا خورده باشید. این بیماری قابل درمان است بخصوص اگر در مراحل اولیه تشخیص داده بشود.

دیابت نوع ۲

افراد دارای دیابت نوع ۲ قادر به تولید مقداری انسولین هستند اما سلول ها آن را قبول نمی کنند. هنگامی که کلید انسولین سعی می کند در قفل درب هر سلول جا بگیرد، موفق نمی شود. در این مورد نیز گلوکز نیز قادر به ورود به سلول ها برای ایجاد انرژی نمی باشد. اما دیابت نوع ۲ برخلاف نوع ۱ می تواند از طریق تغییرات در نحوه زندگی از جمله رژیم غذایی و ورزش، درمان شود.

ده نشانه بیماری قند

در ذیل ده مورد از علائمی که ممکن است در صورت داشتن دیابت یا خطر ابتلا به آن تجربه کنید، بیان شده است:
۱- افزایش ادرار و تشنگی شدید
۲- کاهش یا افزایش ناگهانی وزن
۳- گرسنگی
۴- مشکلات پوستی
۵- درمان کند زخم ها
۶- عفونت های قارچی
۷- خستگی و زودرنجی
۸- دید تار
۹- سوزن سوزن شدن یا بی حسی در اندام
۱۰- سردرد
اگر چندین نمونه از این علائم را تجربه می کنید، باید هر چه سریعتر به پزشک مراجعه کنید. چند آزمایش خون ساده می تواند تعیین کند که آیا بیماری دیابت دارید یا خطر زیاد مبتلا شدن به این بیماری در آینده در انتظار شماست یا خیر.

خبر خوب در رابطه با بیماری قند

اگر چه دیابت دلیل افزایش سریع تعداد مرگ و میر در خاورمیانه و شمال آفریقاست، ولی خبر خوبی وجود دارد. می توان از طریق تغییر عادت های سبک زندگی از ابتلا به دیابت جلوگیری نمود. حتی اگر هم اکنون به این بیماری مبتلا هستید، رایج ترین نوع آن یعنی دیابت نوع ۲ می تواند از طریق تغییرات در نحوه زندگی، درمان بشود.
یکی از دلایل عمده ابتلا به دیابت بی تحرکی است. دکتر علا الوان، دستیار مدیر کل بیماری های غیر واگیردار در سازمان بهداشت جهانی می گوید که بیش از نیمی از بزرگسالان منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا از نظر جسمی بی تحرک هستند. افزایش ورزش روزانه راهی خوب برای جلوگیری یا درمان بیماری قند است. در یک مطالعه، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که تا ۱۷۵ دقیقه در هفته ورزش می کردند و غذای روزانه را به ۱۲۰۰ تا ۱۸۰۰ کالری محدود کرده و بهترین نتایج را مشاهده نمودند. پس از یک سال، ده درصد این افراد داروهای دیابتی خود را قطع نموده و دیگر مبتلا به دیابت نبودند.
دکتر قاسم درویش، رییس مرکز دیابت و تحقیقات در بیمارستان شیخ خلیفه در عجمان امارات متحده، اظهار می کند که یک رابطه مشخص میان بیماری قند و رژیم غذایی وجود دارد. او می گوید در اینجا در واقع خوردن غذای آماده ارزان تر از تهیه غذای سالم در خانه است، که اشاره به این دارد که استفاده از غذای آماده و ناسالم به افزایش دیابت یا ابتلای به آن کمک می کند. شروع به خوردن غذای سالم، هرگز دیر نیست. برای پیروزی در نبرد با بیماری قند می توانید چند تغییر حیاتی در رژیم غذایی خود ایجاد کنید که می تواند نتیجه را به نفع شما تغییر دهد:
• غذاهای سرخ کردنی: غذاهای سرخ کردنی از جمله فلافل یا سیب زمینی سرخ کرده را با معادل سالم تر آنها جایگزین کنید. بسیاری از رستوران ها اکنون شروع به ارائه فلافل پخته و سیب زمینی تنوری هستند.
• غذاهای شکر دار: شکر از بدترین چیزهایی است که با استفاده از آن، ابتلا به دیابت سرعت می یابد. به جای شیرینی و کیک، جایگزین طبیعی آن از جمله خرما یا میوه تازه را امتحان کنید. به جای شیرین کردن چای با شکر سفید، از عسل یا استویا که شیرین کننده های طبیعی هستند استفاده کنید که در فروشگاه ها ارائه می شوند.
• غلات سفید تصفیه شده: غذاهای تهیه شده با غلات کامل به آرامی هضم می شوند که باعث می شود برای مدت طولانی تری احساس سیری کنید و به بدن فرصت میدهد تا با انسولین کار کنددر حالیکه گلوکز به سلول هایتان منتقل می شود. برنج، نان و ماکارونی سفید تصفیه شده، به سرعت هضم می شود و حجم زیادی از گلوکز را به رگ های خونی می فرستد که برای افراد دیابتی یا افراد در خطر ابتلا به دیابت، دشوار است. بهتر است که محصولات تهیه شده از غلات کامل مانند برنج قهوه ای، نان قهوه ای و ماکارونی گندم کامل را جایگزین کنید. در حال حاضر بسیاری از کافه رستورانها، اغذیه ای با خمیر قهوه ای (یا سبوس دار) ارائه می دهند.
• گوشت قرمز: به یاد داشته باشید که افراد مبتلا به بیماری قند در خطر بیماری های قلبی نیز قرار دارند، بنابراین باید میزان مصرف گوشت قرمز را به یک بار در ماه یا کمتر محدود نمایید و در عوض از گوشت سفید مانند مرغ یا ماهی استفاده کنید و یا پروتئین مورد نیاز بدن خود را از منابع گیاهی مانند نخودسبز، عدس، باقلا، نخود و مغز ها تامین نمایید.
اگر شما یا عزیزانتان، به دیابت مبتلا هستید، این تنها شروع نبرد است. قاتل خاموش را می توان شکست داد اما لازمه آن تغییر جدی و ثابت در شیوه زندگی است. نزد پزشک بروید و پیش از شروع درباره هر نوع رژیم غذایی و یا برنامه های ورزشی با او مشورت کنید. برای اطلاعات بیشتر درباره چگونگی درمان یا جلوگیری از ابتلا به دیابت، از وب سایت ما بازدید کنید.